Visie

De transitiearena lanceerde een inspirerende visie op leven, leren en werken anno 2050. Er werden drie hefbomen naar voor geschoven die de transitie naar de samenleving van 2050 mee waarmaken: meesterschap, verknoping en ruimte.

Werking Leren, leven en werken

Deze visie was geen eindpunt maar een startpunt voor een denk- en doe-oefening die vorm kreeg binnen het Transitieprogramma Leven, leren en werken. Transitie-experimenten zijn inmiddels opgestart en tonen de weg vooruit, creëren bewustzijn en ontwikkelen (gedeelde) kennis rond de systeemveranderingen die nodig zijn om de transitie te versnellen. Inmiddels is ook een denkoefening opgestart om de drie hefbomen meesterschap, verknoping en ruimte verder uit te werken tot een ‘van-naar’ referentiekader, dat de overgang van oude naar nieuw denkwijzen over leven, leren en werken zal beschrijven.

Dit referentiekader is een dynamisch gegeven en kan bijgesteld worden op basis van inzichten die uit de projecten naar voor komen. Voorlopig zien we paradigmawissels ontstaan op vier domeinen:

1

kennis en ontwikkeling

2

rol en
identiteit

3

macht en
autoriteit

4

ruimte en
bezit

De grootste flater is de enorme verspilling van talent. We slagen er maar niet in om talenten te mobiliseren. Ik wil dat er geen verspilling van talent meer is.

– Guy Tegenbos, Wetstraatjournalist gepassioneerd door de wereld van werk, economie en onderwijs

Meesterschap

Meesterschap betekent dat we werken en leren omdat we goesting hebben, om onze talenten te ontwikkelen, om te leren en om impact in de samenleving te hebben. Kennis wordt niet langer gezien als absoluut en lineair, maar als contextgebonden en situationeel. Het wordt samen gecreëerd, in interactie met anderen.

Deze co-creatie van kennis door het samenbrengen van mensen met verschillende achtergronden en expertise leidt tot een diversiteit aan inzichten en verandering. In plaats van het bepalen van een doel vooraf, laten we doelen naar voren komen afhankelijk van de situatie, en de verbeeldingskracht en ambities van de mensen waarmee men samenwerkt. Empathie is hier belangrijk, waarbij men oprecht probeert de ander te begrijpen.

Meesterschap, leren, leven en werken 2050

Verknoping

Verknoping verwijst naar een wereld als een aaneenschakeling van lokale en globale, tastbare en virtuele netwerken. De verschillende individuen en organisaties in onze samenleving zijn divers en vullen elkaar aan. Ze vormen de knooppunten van een sterk netwerk, verbonden door vertrouwen in elkaar.

Verknoping, Leren, leven en werken 2050

Dit alles worden gefaciliteerd door een veranderde manier waarop mensen naar zichzelf kijken en welke rol ze te vervullen hebben De samenleving wordt alsmaar meer divers. We evolueren naar meervoudig lidmaatschap, waarbij mensen tegelijk lid zijn van verschillende groepen en netwerken. Dit is vloeiend en kan wisselen doorheen de tijd.

Men vindt uitdagingen geweldig, en ziet het als een opportuniteit om te leren. Mensen zijn niet alleen uit op het verwerven van een inkomen via werk, het moet ook aansluiten bij hun persoon en hun passie. Zingeving in werk wordt centraal.

“Leren is inherent aan de toekomst. Voor mij gaat het niet alleen over leren en werken. Leren doe je niet alleen in functie van werken, maar ook om te leven:

‘LEARNING TO BE’ EN ‘LEARNING TO LIVE TOGETHER’.”

– Fred Dhont, directeur Socius en verantwoordelijk voor onder andere innovatie en vorming

Ruimte

Ook in het denken over ruimte zien we een gelijkaardige beweging. Gebouwen worden steeds vaker multifunctionele ruimtes afhankelijk van het maatschappelijk doel, waar kruisbestuiving en uitwisselen van ideeën mogelijk is en waar men van elkaar kan leren. We gaan ook anders denken over bezit. Nieuwe modellen gaan in de richting van de herverdeling van eigenaarschap van inkomstgenererende bronnen, vb. commons.

Autoriteit en macht

De transitie wordt ook gefaciliteerd door nieuwe overtuigingen over autoriteit en macht. Macht als iets exclusief dat toebehoort aan één persoon of positie verschuift naar macht als iets dat gedeeld kan worden, dat kan toebehoren aan meerdere personen of een groep, en dat kan wisselen.

Het verticale, patriarchale, top-down denken over autoriteit wijzigt stilaan naar een vorm van horizontale autoriteit waar wisselend leiderschap, sociale controle en knooppunten de sleutelwoorden zijn. Dat resulteert in gedeeld leiderschap waarbij beslissingsmacht kan overgaan van het ene op het andere individu.

Eigenaarschap, Leren, leven en werken 2050

Deze visie op hefbomen en paradigmawissels vormt de basis en leidraad voor verdere ontwikkelingen en realisaties binnen het Transitieprogramma Leven, leren en werken.