Schoolwerk 2.0

In Roeselare wordt een proeftuin opgezet met meerdere scholen die TSO, BSO, deeltijds onderwijs en/of BuSo aanbieden. Praktijkvakken worden over klassen en scholen heen samen aangeboden. Leerkrachten begeleiden samen een groep leerlingen en wisselen onderling expertise uit. Leerlingen worden benaderd vanuit hun talenten. Een brugfiguur arbeidszorg ondersteunt de meest kwetsbare jongeren en stippelt voor elk van hen een aangepast traject uit, samen met de jongere, de ouders en de leerkrachten.
Initiatiefnemers Beschut Wonen Roeselare-Tielt
STAM, steunpunt Activering op Maat
ETION
Locatie Roeselare en omgeving
We werken nog
graag samen met…
  • Het Gespecialiseerd Team Bemiddeling (GTB)
  • EMINO
  • Centra voor leerlingenbegeleiding
  • Onderwijs Vlaanderen
  • Bedrijven die kansen willen geven aan jongeren
Contact Els Peeters
Wallenstraat 46-48
8800 Roeselare
051/208983
wvl@arbeidszorg.be

In gesprek met Schoolwerk 2.0

 

In de zomer van 2019 spraken we met de projectleider van het project Schoolwerk 2.0. Een project dat zich engageert om inclusieve middelbaar onderwijs te creëren. Een school met diverse en inclusieve klasgroepen die de hokjes van ASO, TSO, BSO en BuSO overstijgt. Waar het bedrijfsleven betrokken is in het leerproces en een coach zorgt voor een individueel leertraject voor elke leerling. We vragen waar de inspiratie van dit project vandaan komt.

Ik denk dat we mogen stellen, dat jij heel graag studeert en bijleert. Waar komt jouw passie en leergoesting vandaag?

Studeren is een continu proces, iets waarvan je in mijn ogen nooit kan zeggen dat je “klaar” bent. Ik studeer graag en vind alles boeiend, ook al tijdens de lagere en middelbare school. Dat is gewoon iets waarmee ik geboren ben. Ik besef nu wel dat dat niet voor iedereen voor de hand liggend is. En ik zou het zo fijn hebben, moesten nog veel meer mensen de leergoesting hebben, die ik heb.

Heb je zelf tijdens je studies of werkervaringen ervaren dat er zaken anders konden?

Neen, eigenlijk niet. Ik hou van afwisseling en ervaringen opdoen en tijdens het solliciteren naar jobs heb ik eveneens geen problemen ondervonden. Maar door geconfronteerd te worden met een kind dat wel problemen ondervindt, ervaar ik momenteel wel dat ons onderwijs- en economisch systeem sterk gericht is op personen met een grote cognitieve kennis of toch zeker de mogelijkheid om op korte tijd veel kennis te kunnen verwerken/verwerven. Het onderwijssysteem is gericht op theoretische kennis, studeren en van buiten leren. En voor wie daar sterk in is, worden de deuren makkelijker geopend. Maar wie daar niet zo sterk in is – wat niet betekent dat die persoon een lager IQ heeft – is het veel moeilijker om in datzelfde onderwijssysteem alle mogelijkheden te benutten.

Idem voor mijn oudste dochter: op cognitief vlak sterk op alle vlakken zowel taal als wetenschappen. Na haar 2A moet ze de keuze maken welke richting ze uit wil in het derde middelbaar. Vanuit de school wordt sterk aangedrongen op een wetenschappelijke richting, terwijl ze een liefde voor dieren en geschiedenis heeft. Ze heeft nu zelf gekozen om haar derde middelbaar te starten in het Steineronderwijs (ASO), omdat dit het meest beantwoordt aan haar verwachtingen (daarvoor hebben we geen ervaringen met Steiner en ze kent ook niemand die Steiner onderwijs gevolgd heeft). Ze vindt dus in ons huidig onderwijs aanbod haar gading niet, ondanks een sterke cognitieve basis.

Hierdoor besefte ik ook: er moet iets veranderen! Mijn jongste dochter heeft het zeer moeilijk binnen het huidig onderwijssysteem en is op 13’jarige leeftijd al schoolmoe is. Door ervaringen van falen en het gevoel niet mee te kunnen, heeft ze een sterke faalangst ontwikkeld wat leerprocessen nog verder bemoeilijkt. Door gesprekken met ouders die tegen gelijkaardige problemen aanstoten bij hun kinderen, besef ik dat onze situatie verre van uniek is. We zijn op zoek naar alternatieve vormen van onderwijs voor onze kinderen die normaal begaafd zijn, maar voor wie het huidige onderwijssysteem geen antwoord biedt op hun noden en leerpatronen. Als ouder draag je ook steeds de zorg van “wat geeft dit later, op de arbeidsmarkt? Hoe zal mijn kind daar de weg vinden en heeft ze wel alle mogelijkheden om haar talenten te benutten kunnen verkennen?”

Maar ook op professioneel vlak knelt het schoentje. Ik hoor de stemmen van de arbeidszorginitiatieven én de maatwerkbedrijven die zich zorgen maken over de toekomst van een grote groep schoolverlaters uit het BuSo en BSO (en deeltijds) onderwijs, die geen betaalde tewerkstelling (regulier of beschermd) meer aankunnen.

Er zou een betere aansluiting tussen onderwijs en werkveld zijn, maar ook een grotere zorg en beter begrip voor wie niet meteen mee kan in het gangbare systeem. Nu worden jongeren met problemen afgezonderd (via BuSo) van andere jongeren, maar er wordt van hen wel verwacht dat ze na hun schoolloopbaan wel werken op een inclusieve werkvloer. 

En daarvan de motivatie voor dit project?

Ja inderdaad, ons project is belangrijk voor (jongere) personen die hun plek niet vinden in ons huidig onderwijssysteem met als gevolg dat het voor een groot deel van hen ook moeilijk is om een plek te vinden in de economische omgeving. Zeker wanneer het gaat om jongeren met een multiproblematiek die via een klassieke schoolloopbaan hun weg niet vinden. We merken vandaag in de praktijk dat zowel wie (hoofdzakelijk psychische) problemen heeft, tijdens de klassieke schoolloopbaan doorverwezen wordt naar BuSo, maar dat dit de stap naar werk er niet makkelijker op maakt.

Na het traject via BuSo worden jonge schoolverlaters “aan hun lot overgelaten”. Waar vroeger de overstap van BuSo naar een Beschutte Werkplaats, een logisch traject bleek, zien we dat deze overstap vandaag helemaal niet meer zo logisch is. Indien deze trend zich blijft verder zetten, streven we tegen 2050 naar een “verloren generatie” van jongeren die omwille van een multiproblematiek niet de juiste begeleiding kregen op de schoolbanken, maar ook niet meer de weg naar een betaalde tewerkstelling vinden…

Wat zou dit project betekenen voor deze jongeren?

De jongeren en hun ouders, die op zoek zijn naar een leersysteem waarbij de jongere de eigen talenten leert ontdekken, zouden zich helemaal thuis voelen in ons project. Bijvoorbeeld bij mijn eigen dochter: zij start in september in 1B (BSO). Ze moet nu al de keuze maken welke richting ze vanaf het derde jaar wil uitgaan op vlak van werk. Maar haar talent is sport (atletiek). Ondanks een groot aanbod aan sportrichtingen in de A-stroom is deze er niet in de B-stroom. Opnieuw een ontgoocheling, want haar eerste keuze na het lager onderwijs is om een sportrichting te kiezen. En dit bestaat gewoonweg niet in B-stroom.

Daarom willen we een talentgericht onderwijs, ongeacht de beperkingen van het individu en een traject school-werk dat gericht is op het versterken van die talenten. Zo kunnen we weg van een negatieve keuze (ik kan A, B, C niet, dus de enige keuze die ik heb is D), naar een positieve instelling. Daarnaast zou dit project focussen op ondernemerschap en talentontwikkeling én niet op prestatiedrang en winstgericht alleen.

Wat zou dit betekenen voor de bredere samenleving? Hoe anders zou deze eruit zien als jullie visie werkelijkheid zou zijn?

Er zou een betere aansluiting tussen onderwijs en werkveld zijn, maar ook een grotere zorg en beter begrip voor wie niet meteen mee kan in het gangbare systeem. Nu worden jongeren met problemen afgezonderd (via BuSo) van andere jongeren, maar er wordt van hen wel verwacht dat ze na hun schoolloopbaan wel werken op een inclusieve werkvloer.

Hierop worden (toekomstige) werknemers niet voorbereid – noch de jongeren die quasi geen problemen ondervinden, noch de jongeren die wel problemen ondervinden. Wanneer we willen streven naar een inclusieve werkvloer, moeten we vertrekken vanuit een inclusief onderwijssysteem – een onderwijssysteem dat vertrekt vanuit individuele talenten en scholen die zich niet profileren als een “ASO” school of een “TSO” school.

Negen transitie-experimenten verkregen vanuit het Europese Sociaal Fonds financiering en ondersteuning.